Cũng như bất kỳ lực lượng lao động nào trong xã hội, người khuyết tật luôn có nhu cầu được làm việc, tạo ra thu nhập và khẳng định giá trị bản thân. Tuy nhiên, hành trình tìm việc của họ thường gặp nhiều rào cản hơn: hạn chế về thể chất, khó khăn trong tiếp cận đào tạo nghề, cơ hội tuyển dụng chưa đồng đều. Việc học nghề đã là một thử thách, lựa chọn được công việc phù hợp, bền vững lại càng khó hơn.
Tại Việt Nam, lực lượng lao động khuyết tật chiếm tỷ lệ đáng kể. Cùng với sự phát triển của kinh tế – xã hội và xu hướng số hóa, ngày càng nhiều mô hình việc làm linh hoạt được mở ra, tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia thị trường lao động, cải thiện thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống. Dưới đây là 7 công việc cho người khuyết tật được đánh giá cao về tính khả thi, mức độ ổn định và cơ hội phát triển lâu dài trong bối cảnh hiện nay.
Nhân viên nhập liệu
Nhập liệu là một trong những lựa chọn phổ biến và phù hợp nhất đối với người khuyết tật, đặc biệt là những người gặp khó khăn trong việc di chuyển. Công việc này chủ yếu thực hiện trên máy tính và hoàn toàn có thể làm việc từ xa, tại nhà.
Yêu cầu cơ bản của nghề nhập liệu bao gồm: kỹ năng đánh máy tốt, khả năng sử dụng máy tính thành thạo, làm việc cẩn thận và có tính kiên nhẫn cao do thao tác lặp đi lặp lại. Trong nhiều trường hợp, người lao động cần biết sử dụng các phần mềm văn phòng hoặc công cụ chuyên ngành để xử lý và nhập thông tin chính xác.
Nhân viên nhập liệu được tuyển dụng trong nhiều lĩnh vực như bán hàng, marketing, y tế, giáo dục, tài chính. Với các công việc liên quan đến dữ liệu và con số, sự tỉ mỉ và tập trung là yếu tố then chốt. Ngoài ra, kiến thức tiếng Anh cơ bản sẽ giúp người khuyết tật tiếp cận được nhiều nguồn việc hơn, đặc biệt là các dự án trực tuyến.
Lập trình viên
Ngành công nghệ thông tin đang nằm trong nhóm có tốc độ tăng trưởng việc làm cao và ít rào cản về thể chất. Lập trình viên là người thiết kế, xây dựng, vận hành và bảo trì các phần mềm, website hoặc hệ thống công nghệ thông tin bằng nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau.
Người khuyết tật có thể theo học lập trình thông qua các trường đại học, cao đẳng, trung tâm đào tạo nghề hoặc các nền tảng học trực tuyến. Hiện nay, nhiều cơ sở đào tạo tại Việt Nam có chính sách hỗ trợ học phí và chương trình học phù hợp cho học viên khuyết tật theo học ngành công nghệ thông tin.
Theo KJC chia sẻ: Thị trường lao động ngày càng coi trọng năng lực thực tế hơn là hình thức. Chỉ cần có kiến thức chuyên môn vững và kỹ năng làm việc tốt, người khuyết tật hoàn toàn có thể làm việc tại các công ty phần mềm, doanh nghiệp công nghệ hoặc nhận dự án tự do như phát triển website, quản trị hệ thống, bảo trì phần mềm.
Tuy nhiên, đây là ngành nghề đòi hỏi sự kiên trì, tư duy logic và quá trình học tập chuyên sâu. Người khuyết tật cần xác định rõ mục tiêu dài hạn và chuẩn bị tinh thần học hỏi liên tục để theo đuổi nghề này một cách bền vững.
Nhân viên thiết kế đồ họa
Thiết kế đồ họa là lĩnh vực thiên về sáng tạo, phù hợp với những người không gặp nhiều hạn chế trong việc sử dụng tay và thị giác. Công việc này ít phụ thuộc vào giao tiếp trực tiếp, chủ yếu làm việc thông qua máy tính, nên rất phù hợp với người khuyết tật.
Để theo đuổi nghề thiết kế đồ họa, người lao động cần có kiến thức về bố cục, màu sắc, hình ảnh và sở hữu óc thẩm mỹ tốt. Bên cạnh đó, khả năng sử dụng thành thạo các phần mềm thiết kế như Photoshop, Illustrator hay các công cụ thiết kế hiện đại là yêu cầu bắt buộc.
Những người quan tâm THIỆN NGUYỆN KJC cho biết: Người khuyết tật có thể làm việc toàn thời gian cho doanh nghiệp hoặc lựa chọn hình thức freelancer, nhận dự án thiết kế tại nhà. Hình thức làm việc linh hoạt giúp họ chủ động thời gian và không bị áp lực về di chuyển.
Công nhân may
Nghề may là công việc không đòi hỏi trình độ học vấn cao nhưng cần sự khéo léo và cẩn thận. Với những người khuyết tật có khả năng vận động tay tốt, nghề may mang lại cơ hội việc làm ổn định tại các xưởng sản xuất hoặc cơ sở may mặc.
Tùy theo mức độ khuyết tật, người lao động có thể tham gia vào các công đoạn khác nhau như cắt vải, may ráp, khuy nút, phân loại hoặc hoàn thiện sản phẩm. Thời gian đào tạo nghề may thường không dài, chi phí thấp và dễ tiếp cận thông qua các trung tâm dạy nghề.
Làm đồ thủ công, handmade
Các sản phẩm thủ công luôn có chỗ đứng trên thị trường nhờ tính sáng tạo và giá trị thẩm mỹ cao. Người khuyết tật có đôi tay lành lặn và yêu thích sự tỉ mỉ hoàn toàn có thể theo đuổi công việc này.
Để có thu nhập ổn định, người làm đồ thủ công cần kiên trì, chăm chỉ và liên tục đổi mới mẫu mã. Việc nắm bắt xu hướng thị trường, kết hợp bán hàng trực tuyến sẽ giúp sản phẩm tiếp cận được nhiều khách hàng hơn.
Một số sản phẩm handmade phổ biến gồm: đồ mây tre đan, tranh thêu, tranh đính đá, đồ len, phụ kiện thủ công. Hiện nay, nhiều mô hình sản xuất đồ thủ công của người khuyết tật đã phát triển bền vững và có khả năng xuất khẩu.
Nghề làm tăm
Làm tăm là nghề truyền thống quen thuộc với người khuyết tật, đặc biệt là người khiếm thị. Công việc đơn giản, không yêu cầu trình độ chuyên môn cao và có thể làm theo thời gian linh hoạt.
Ngoài việc sản xuất, người lao động có thể tự tiêu thụ sản phẩm để tăng thêm thu nhập. Trên thực tế, nhiều người khuyết tật đã gắn bó lâu dài với nghề này và đảm bảo cuộc sống ổn định.
Nghề làm hương
Nghề làm hương thường được tổ chức tại các trung tâm dạy nghề và cơ sở bảo trợ xã hội. Công việc không đòi hỏi quá nhiều sức lực, quy trình sản xuất được hỗ trợ bằng máy móc phù hợp với người khuyết tật.
Nhu cầu sử dụng hương trên thị trường luôn ổn định, giúp đầu ra sản phẩm tương đối bền vững. Đây là công việc phù hợp cho những ai muốn gắn bó lâu dài và có thu nhập đều đặn.
Bên cạnh 7 công việc cho người khuyết tật kể trên, người khuyết tật còn có thể lựa chọn nhiều nghề khác như viết lách, tổng đài viên, massage – bấm huyệt, bán hàng trực tuyến… Điều quan trọng là xác định đúng khả năng, sở thích và kiên trì theo đuổi con đường đã chọn.
Hiện nay, chính sách hỗ trợ dạy nghề và tạo việc làm cho người khuyết tật ngày càng được quan tâm. Với sự nỗ lực của bản thân cùng sự đồng hành từ gia đình và xã hội, người khuyết tật hoàn toàn có thể xây dựng cuộc sống ổn định, tự chủ và hòa nhập cộng đồng.
